Regulamin kontroli biletów

Regulamin kontroli biletów oraz dokumentów uprawniających do bezpłatnych bądź ulgowych przejazdów w pojazdach komunikacji miejskiej wykonujących przewozy na zlecenie Zarządu Transportu Miejskiego w Poznaniu


1.     Cel regulaminu

Celem regulaminu jest określenie zasad kontroli biletów oraz dokumentów uprawniających do bezpłatnych bądź ulgowych przejazdów w pojazdach komunikacji miejskiej wykonujących przewozy na zlecenie Zarządu Transportu Miejskiego w Poznaniu.


2.     Zakres

2.1. Zakres podmiotowy

Regulamin obowiązuje pasażerów transportu miejskiego, operatorów oraz pracowników Zarządu Transportu Miejskiego w Poznaniu upoważnionych do kontroli biletów w środkach transportu miejskiego.

2.2. Zakres przedmiotowy

·        Regulamin obejmuje swoim zakresem zasady:

-   przeprowadzania kontroli biletów

-   przeprowadzania kontroli dokumentów uprawniających do bezpłatnych bądź ulgowych przejazdów w pojazdach komunikacji miejskiej

-   wystawiania wezwania do zapłaty

-   pobierania należności za przewóz oraz opłaty dodatkowej

-   podróżowania przez pasażera

-   powiadamiania Policji lub innych organów porządkowych


3.     Terminologia

Regulamin – niniejszy Regulamin kontroli biletów oraz dokumentów uprawniających do bezpłatnych bądź ulgowych przejazdów w pojazdach komunikacji miejskiej wykonujących przewozy na zlecenie Zarządu Transportu Miejskiego w Poznaniu

Prawo przewozowe – należy przez to rozumieć ustawę z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 8 )

Publiczny transport zbiorowy - powszechnie dostępny regularny przewóz osób wykonywany w określonych odstępach czasu i po określonej linii komunikacyjnej, liniach komunikacyjnych lub sieci komunikacyjnej

Komunikacja miejska – przewozy świadczone na zlecenie ZTM przez operatorów w ramach regularnych linii komunikacyjnych, zgodnie z podanymi do publicznej wiadomości rozkładami jazdy

Dokument przewozu - dokument uprawniający pasażera do przejazdu środkiem publicznego transportu zbiorowego

ZTM - Zarząd Transportu Miejskiego w Poznaniu

Pasażer - osoba, która zawarła umowę przewozu

Usługi – usługi przewozowe świadczone środkami publicznego transportu zbiorowego w Poznaniu i na terenie gmin objętych porozumieniami międzygminnymi wykonywane na podstawie zawartej umowy przewozu

Linia komunikacyjna – połączenie komunikacyjne na sieci dróg

Pojazd – środek transportu wykorzystywany przez Operatora w komunikacji miejskiej, posiadający wszystkie niezbędne dokumenty dopuszczenia do ruchu

Przewóz – transport osób, rzeczy i zwierząt domowych wykonywany przez Operatorów
na podstawie umowy zawartej z ZTM

Organizator przewozów – Miasto Poznań, które powierzyło swoje działania jednostce budżetowej, powołanej przez Radę Miasta Poznania dla organizacji i zarządzania komunikacją miejską w Poznaniu i na terenie gmin objętych porozumieniami międzygminnymi w zakresie lokalnego transportu zbiorowego, zwanej dalej Zarządem Transportu Miejskiego lub w skrócie ZTM

Operator - przedsiębiorstwo wykonujące na podstawie umowy zawartej z ZTM usługi przewozowe w zakresie publicznego transportu zbiorowego (komunikacji miejskiej), w rozumieniu zapisów ustawy o publicznym transporcie zbiorowym

Regulamin przewozów - regulamin określający warunki obsługi podróżnych oraz przewozu osób i rzeczy w komunikacji miejskiej (lokalnym transporcie zbiorowym) organizowanej przez ZTM

Uchwała w sprawie opłat za usługi przewozowe – należy przez to rozumieć obowiązującą uchwałę Rady Miasta Poznania w sprawie wysokości opłat za przejazdy publicznym transportem zbiorowym z późniejszymi zmianami

Uchwała w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat dodatkowych oraz opłaty manipulacyjnej – należy przez to rozumieć obowiązującą uchwałę Rady Miasta Poznania w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat dodatkowych oraz opłaty manipulacyjnej

Umowa przewozu – umowa między organizatorem publicznego transportu zbiorowego a pasażerem, w której organizator zobowiązuje się do przewiezienia osób lub rzeczy w ramach działalności operatora, natomiast pasażer – do zapłaty w zamian za to wynagrodzenia. Umowa ta zostaje zawarta z chwilą zajęcia miejsca w pojeździe przez pasażera

Kontroler biletowy/kontroler – osoba upoważniona przez Dyrektora ZTM do kontroli biletów w środkach lokalnego transportu zbiorowego wykonujących przewozy na zlecenie ZTM na zasadach określonych w art. 33a ustawy Prawo przewozowe oraz w oparciu o Regulamin przewozów

Kontrola biletów - kontrola dokumentów przewozu oraz dokumentów uprawniających do bezpłatnych/ulgowych przejazdów w środkach komunikacji miejskiej  na podstawie umowy wykonawczej z operatorem wykonywana na zlecenie ZTM przez osoby upoważnione

Opłata dodatkowa – opłata o której mowa w art.33 a ustawy Prawo przewozowe. Wysokość opłaty określona jest w uchwale Rady Miasta Poznania w sprawie sposobu ustalenia w publicznym transporcie zbiorowym, wysokości opłat dodatkowych z tytułu przewozu osób, naruszenia przepisów o przewozie rzeczy i zwierząt oraz w sprawie wysokości opłaty manipulacyjnej a także w Regulaminie przewozów określającym warunki obsługi podróżnych oraz przewozu osób i rzeczy w komunikacji miejskiej (lokalnym transporcie zbiorowym) organizowanej przez Zarząd Transportu Miejskiego w Poznaniu.

Druk wezwania do zapłaty/potwierdzenia wpłaty - druk ścisłego zarachowania, wystawiany przez kontrolera biletowego pasażerowi w wersji papierowej lub elektronicznej, który podróżował bez ważnego dokumentu przewozu lub dokumentu uprawniającego go do ulgowego bądź bezpłatnego przejazdu, lub przewoził rzeczy niedozwolone bądź spowodował nieuzasadnione zatrzymanie lub zmianę trasy pojazdu

Dokumenty potwierdzające uprawnienie do ulgowych albo bezpłatnych przejazdów - dokumenty, o których mowa w aktualnie obowiązującej uchwale Rady Miasta Poznania w sprawie ustanowienia zwolnień i ulg w opłatach za przejazdy publicznym transportem zbiorowym wraz z późniejszymi zmianami oraz inne wynikające z powszechnie obowiązujących przepisów prawa

Brak ważnego biletu - brak posiadania przez pasażera biletu na przejazd zgodnie z obowiązującą taryfą, posiadanie nieczytelnego biletu elektronicznego albo papierowego, posługiwanie się przez pasażera biletem niezgodnie z zasadami korzystania z biletów jednorazowych czasowych, biletów jednorazowych jednoprzejazdowych na autobusy, biletów okresowych, elektronicznych biletów okresowych

Ujęcie – uprawnienie kontrolera polegające na nałożeniu na pasażera w razie niezapłacenia przez niego należności z tytułu opłaty dodatkowej i opłaty za przewóz oraz nieokazania dokumentu tożsamości, obowiązku pozostania we wskazanym miejscu do czasu przyjazdu policji lub innych organów porządkowych

RODO - Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) tzw. RODO


4.     Odpowiedzialność

  • Dyrektor ZTM odpowiedzialny jest za:

-   zatwierdzenie Regulaminu

  • Kontrolerzy biletów odpowiedzialni są za:

-   stosowanie się do zasad określonych w Regulaminie


5.     Sposób postępowania

5.1.          Informacje ogólne

5.1.1.    Kontrola Biletów w pojazdach Operatorów, odbywa się w granicach i na podstawie przepisów prawa, w szczególności na podstawie art. 33 a prawa przewozowego.

5.1.2.    Wysokość opłaty za przejazd środkami publicznego transportu zbiorowego realizowanego na zlecenie ZTM określa Uchwała Rady Miasta Poznania w sprawie opłat za usługi przewozowe.

5.1.3.    Uprawnienia do przejazdów bezpłatnych i ulgowych określają przepisy prawa powszechnie obowiązującego oraz uchwały Rady Miasta Poznania w sprawie ustanowienia zwolnień
 i ulg w opłatach za przejazdy środkami komunikacji miejskiej w Poznaniu.

5.1.4.    Wysokość opłaty dodatkowej oraz opłaty manipulacyjnej za przejazd bez ważnego biletu lub ważnego dokumentu poświadczającego uprawnienia do bezpłatnego bądź ulgowego przejazdu określa się na podstawie Uchwały w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat dodatkowych oraz opłaty manipulacyjnej, a także Regulaminu przewozów określającego warunki obsługi podróżnych oraz przewozu osób i rzeczy w komunikacji miejskiej (lokalnym transporcie zbiorowym) organizowanej przez Zarząd Transportu Miejskiego w Poznaniu.

5.2.          Zasady prowadzenia kontroli

5.2.1.    Podstawowym celem kontroli biletowej jest sprawdzenie, czy pasażerowie korzystający ze środków komunikacji miejskiej posiadają ważne bilety lub dokumenty uprawniające
do przejazdów bezpłatnych/ulgowych.

5.2.2.    Osoby uprawnione do kontroli biletów są zobowiązane przeprowadzać kontrolę biletów, w pojazdach Operatora, w zespołach co najmniej dwuosobowych.

5.2.3.    Kontroler może przystąpić do sprawdzania biletów, gdy pojazd ruszył z przystanku, a pasażerowie którzy weszli do pojazdu na ostatnim przystanku, skończyli kasować bilety lub nie wykazują takiego zamiaru, z tym że pasażerom zamierzającym zakupić bilety w automacie lub u prowadzącego pojazd należy umożliwić dokonanie wcześniej takiego zakupu i następnie ich skasowanie.

5.2.4.    Dopuszcza się dokończenie kontroli biletów, gdy pojazd stoi na przystanku w sytuacji kiedy rozpoczęcie kontroli nastąpiło gdy pojazd był w ruchu, a pasażerowie poproszeni o bilet nie okazali uprawnienia do przejazdu przed dojechaniem do przystanku.

5.2.5.    Kontroler, co do zasady wykonuje czynności kontrolne w pojeździe. Dopuszcza się możliwość wystawienia wezwania do zapłaty poza pojazdem na przystanku, w miejscu bezpiecznym dla kontrolera, na wyraźne żądanie kontrolowanego pasażera, pod warunkiem, że pasażer ten udostępnił kontrolerowi dokument tożsamości, jego zachowanie nie ma znamion agresji i nie spowoduje to dezorganizacji pracy zespołu kontrolującego.

5.2.6.    Dopuszcza się kontrolę w pojazdach na przystankach końcowych. W takim przypadku zespół kontrolerski po wejściu do pojazdu, który podjechał do przystanku końcowego, wydaje polecenie zablokowania kasowników i ogłasza kontrolę. Pasażerowie wychodzą przednimi lub środkowymi drzwiami, okazując kontrolerom bilety.

5.2.7.     Kontroler, podczas przeprowadzania kontroli zobowiązany jest zachowywać się w sposób kulturalny, spokojny oraz uprzejmy w stosunku do pasażerów. Zwraca się do pasażerów stosując powszechnie przyjęte formy grzecznościowe: „Pan” lub „Pani”. Jednocześnie zabrania się, niezależnie od okoliczności kontroli, zwracać się do pasażerów podniesionym tonem lub przyjmować lekceważącą postawę.

5.2.8.    Rozpoczęcie kontroli biletowej kontroler ogłasza w sposób głośny, spokojny i wyraźny zapowiadając kolejnym kontrolowanym pasażerom rozpoczęcie kontroli słowami:

„Dzień Dobry/Dobry Wieczór, kontrola biletów, proszę okazać bilety do kontroli”, zakończenie kontroli biletowej winien oznajmić słowami: „Dziękuję, do widzenia”, lub automatyczny komunikat poprzez system głosowej informacji pasażerskiej w pojeździeo treści „Proszę przygotować bilety do kontroli”, o ile jest w taki system wyposażony.

5.2.9.     Identyfikator kontrolera, którego wzór określony jest w załączniku nr 1 do Regulaminu, należy okazywać na każde żądanie pasażera, pracowników nadzoru ruchu i przełożonych.

5.2.10.Bezpośrednio przed zapowiedzią przystąpienia do kontroli, kontroler ma obowiązek umieścić w widocznym miejscu identyfikator służbowy (na wierzchniej części odzieży  na wysokości klatki piersiowej), skasować bilet kontrolny względnie przyłożyć kartę identyfikatora do mobilnego czytnika elektronicznego powodując zablokowanie kasownikóww pojeździe w celu uzyskania aktualnego czasu (numeru linii komunikacyjnej i przystanku), a także zwrócić uwagę na sprawność automatów biletowych i bileterek, w przypadku kontroli w pojazdach w nie wyposażonych.

5.3.          Sytuacje, w których nie można prowadzić kontroli

Prowadzenie kontroli biletowej jest niedopuszczalne:

 -   przy niesprawnych wszystkich czytnikach biletów elektronicznych

-   w sytuacji awarii wszystkich biletomatów w pojeździe, wobec pasażera, który wykazuje chęć zakupienia biletu oraz posiada odpowiednią kwotę na jego zakup

-   po zablokowaniu kasowników w pojeździe, gdy uniemożliwiało to skasowanie biletów przez pasażerów, zanim weszła kontrola

5.4.          Obowiązki pasażera

5.4.1 Pasażer jest zobowiązany wręczyć kontrolerowi bilet oraz dokumenty potwierdzające uprawnienie do ulgowych bądź bezpłatnych przejazdów, w celu ich szczegółowych oględzin.

5.4.2 W sytuacjach opisanych w pkt 5.5.1 i 5.5.2 w przypadku wystąpienia okoliczności wskazanych w pkt 5.5.4 e) pasażer jest zobowiązany do okazania osobie kontrolującej dokumentu umożliwiającego stwierdzenie tożsamości.

5.5.          Zasady pobierania opłaty dodatkowej/wystawienia wezwania do zapłaty/pobierania należności za przewóz

5.5.1.    W przypadku stwierdzenia u pasażera:

a)     braku ważnego biletu,

b)     braku ważnego dokumentu poświadczającego uprawnienie do ulgowego/ bezpłatnego przejazdu,

c)     przejazdu nieprzekraczającego 5 minut ponad czas określony w ważnym dokumencie przewozu,

d)    w innych sytuacjach określonych właściwą uchwałą Rady Miasta Poznania kontroler uprawniony jest do pobrania właściwej należności za przewóz oraz opłaty dodatkowej, albo wystawienia wezwania do zapłaty.

5.5.2.    W przypadku:

a)     stwierdzenia przewozu przez pasażera rzeczy wyłączonych z przewozu lub rzeczy o wymiarach większych niż określone w § 18 ust. 1 Regulaminu Przewozów,

b)    spowodowania przez pasażera zatrzymania lub zmiany trasy pojazdu bez uzasadnionej przyczyny kontroler jest uprawniony do pobrania opłaty dodatkowej albo wystawienia wezwania do zapłaty.

5.5.3.  Wystawiony przez kontrolera druk potwierdzenia wpłaty lub wezwania do zapłaty  stanowi dokument przewozu i uprawnia do kontynuowania przejazdu tym samym pojazdem, w czasie trwania danego kursu.

5.5.4. W zależności od decyzji pasażera o zapłacie/przyjęciu lub odmowie przyjęcia opłaty dodatkowej, kontrolujący:

a)     w przypadku przyjęcia i uiszczenia opłaty przez pasażera na miejscu bezpośrednio u kontrolera (w formie gotówkowej lub bezgotówkowej), obowiązany jest wystawić pasażerowi pokwitowanie (potwierdzenie wpłaty)

b)     w przypadku przyjęcia (bez natychmiastowej płatności) lub odmowy przyjęcia opłaty dodatkowej obowiązany jest wystawić pasażerowi wezwanie do zapłaty oraz opłatę
za przewóz

c)     każdy bilet z numerem i serią okazany przez pasażera, zarówno skasowany, jak i nieskasowany, należy obowiązkowo wpisać w druk opłaty dodatkowej (wprowadzić do urządzenia) zwrócić go właścicielowi (z wyjątkiem określonym w pkt 5.5.4.d Regulaminu). W sytuacji, gdy pasażer posiada bilet, lecz nie chce go okazać, należy ten fakt również zaznaczyć na druku opłaty dodatkowej lub wprowadzić do urządzenia

d)     kontroler uprawniony jest do zatrzymania za pokwitowaniem biletów oraz dokumentów uprawniających do przejazdów ulgowych i bezpłatnych, co do których istnieje uzasadnione podejrzenie, że zostały podrobione lub przerobione

e)     w razie odmowy zapłaty należności, o której mowa w pkt 5.5.4.a kontroler ma prawo żądać od pasażera okazania dokumentu umożliwiającego stwierdzenie tożsamości pasażera

f)       w razie odmowy okazania dokumentu przez pasażera, należy poinformować go o uprawnieniach kontrolera do wykonania czynności opisanych w art. 33a ust. 7 Prawa przewozowego i podjąć działania zmierzające do ustalenia tożsamości pasażera, w szczególności powiadomić Policję lub inne organy porządkowe. W powyższym przypadku należy również powiadomić pasażera, że do czasu przybycia wyżej wymienionych służb, obowiązany jest on pozostać w miejscu przeprowadzenia kontroli, albo w innym miejscu wskazanym przez kontrolera

g)     w przypadku odmowy podpisu na druku opłaty dodatkowej kontroler wypisuje Oświadczenie o przedstawieniu zarzutu jazdy środkiem komunikacji bez biletu

h)     kontroler jest zobowiązany zapoznać pasażera z podstawą nałożenia opłaty dodatkowej, poinformować go o wysokości należności, oraz o możliwości zapłaty na miejscu u kontrolera gotówką lub kartą płatniczą (o ile jest on wyposażony w terminal płatniczy), bądź w instytucji wskazanej na druku opłaty dodatkowej, a także podać do podpisu wystawiony druk opłaty dodatkowej oraz wręczyć pasażerowi jego oryginał

 i)       kontroler ma obowiązek informowania pasażera o przysługujących mu prawach, trybie i miejscu złożenia reklamacji lub skargi.

5.6.          Wzory druków opłaty dodatkowej

Wzór druku opłaty dodatkowej wystawianej przez kontrolerów:

a)     ZTM (w wersji elektronicznej i papierowej) wystawianej na wszystkich liniach miejskich i podmiejskich zgodnie z warunkami umów wykonawczych z operatorami stanowi załącznik nr 2 do Regulaminu

b)     ZKP Suchy Las Sp. z o.o., ZUK Rokbus Sp. z o.o., PUK Komorniki Sp. z o.o., P.W. Transkom Sp. z o.o. (w wersji papierowej) wystawianej na liniach obsługujących gminy Suchy Las, Rokietnica, Szamotuły, Komorniki, Dopiewo, Czerwonak, Murowana Goślina, Swarzędz i Pobiedziska przez firmę kontrolerską TransKontrol stanowi załącznik nr 3 do Regulaminu

c)     TPBUS Sp. z o.o., Zakład Komunalny w Kleszczewie Sp. z o.o. (w wersji papierowej) wystawianej na liniach obsługujących gminy Tarnowo Podgórne i Kleszczewo przez firmę kontrolerską BusKONTROL stanowi załącznik nr 4 do Regulaminu.

5.7.          Wykaz linii operatorów podmiejskich, na których odbywa się kontrola biletowa na podstawie umów wykonawczych

Wykaz linii operatorów miejskich, na których odbywa się kontrola biletowa na podstawie umów wykonawczych stanowi załącznik nr 5 do Regulaminu.


 6.   Załączniki

•    Załącznik  nr 1 - Wzór identyfikatora kontrolera
•    Załącznik  nr 2 - Wzór druku opłaty dodatkowej wystawianej przez kontrolerów ZTM
•    Załącznik nr 3 -  Wzór druku opłaty dodatkowej wystawianej przez kontrolerów TransKontrol
•    Załącznik nr 4 -  Wzór druku opłaty dodatkowej wystawianej przez kontrolerów BusKONTROL
•    Załącznik nr 5 -  Wykaz linii operatorów podmiejskich na których odbywa się kontrola biletowa na podstawie umów wykonawczych

7.    Dokumenty związane

  • Regulamin przewozów określający warunki obsługi podróżnych oraz przewozu osób i rzeczy w komunikacji miejskiej (lokalnym  transporcie zbiorowym) organizowanej przez Zarząd Transportu Miejskiego
  • Obowiązująca Uchwała Rady Miasta Poznania w sprawie określenia przepisów porządkowych w komunikacji miejskiej (lokalnym transporcie zbiorowym) organizowanej przez Miasto Poznań
  • Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 8)
  •  IP-01 „Instrukcja pracy kontrolerów biletów ZTM“
  •  Umowy wykonawcze z operatorami gminnymi.
  •  Wzór Karty Informacyjnej służącej do realizacji obowiązku Administratora danych osobowych, wynikającego z art. 13 RODO - Formularz FN-DJ-13/02.
  • IP-13 "Instrukcja postępowania kontrolerów biletów Zarządu Transportu Miejskiego w Poznaniu w czasie występowania zagrożenia epidemicznego“


 8.   Opis / Uzasadnienie zmian

Zmiana w treści dokumentu spowodowana:
-    aktualizacją treści Uchwały w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat dodatkowych oraz opłaty manipulacyjnej, a takze Regulaminu przewozów
-    wyodrębnieniem przepisów porządkowych w komunikacji miejskiej (lokalnym transporcie zbiorowym) organizowanej przez Miasto Poznań poprzez wdrożenie w życie właściwej Uchwały Rady Miasta Poznania (Uchwała Nr XXXIX/685/VIII/2020 Rady Miasta Poznania z dnia 08-12-2020 r.)
-    wprowadzeniem „Instrukcji postępowania kontrolerów biletów Zarządu Transportu Miejskiego w Poznaniu w czasie występowania zagrożenia epidemicznego“
-    rezygnacją przez gminę Luboń z kontroli wykonywanych we własnym zakresie (uprzednia realizacja przez firmę Translub), i pozostawieniem kontroli w gestii Zarządu Transportu Miejskiego w Poznaniu